Văn miêu tả có đang làm khó trẻ?

33 Lượt xem

Văn miêu tả là một phần hết sức thiết thực trong cuộc sống của mỗi người. Việc diễn tả một sự vật, sự việc thông qua ngôn ngữ nói thật sự không dễ. Để người đọc, người nghe có thể hiểu và tưởng tượng ra được lại càng khó hơn. Vậy nên trong những năm đầu của lứa tuổi học sinh các em được làm quen với dạng văn hữu ích này để phục vụ cho cuộc sống hàng ngày.

1. Biết mô tả từ đâu bây giờ?

Trẻ nhỏ chính là những trang giấy trắng, ai cũng nói viết lên trang giấy trắng bao giờ cũng dễ nhưng để viết đúng được thì lại rất khó. Chính vì trẻ chưa có bất kỳ khái niệm hay định nghĩa nào về văn miêu tả nên sẽ rất khó khăn trong việc bắt đầu miêu tả điều gì đó. Vậy nên trước tiên giáo viên nên cho trẻ biết cần phải làm gì khi bắt đầu một đề văn miêu tả. Cần phải giúp trẻ hiểu được đề bài yêu cầu điều gì và trẻ sẽ xây dựng dàn ý ra sao cho bài viết của mình. Cái gì sẽ tả trước, cái gì sẽ tả sau, đâu là cái cần phải miêu tả kỹ lưỡng, đâu là chi tiết không được phép bỏ qua. Tất cả những điều này sẽ quyết định trẻ có hoàn thành được bài văn miêu tả của mình hay không.

Trẻ cần được quan sát nhiều hơn

1.1. Trẻ đã từng thấy đối tượng miêu tả?

Bên cạnh việc dạy cho trẻ cách thức bắt đầu một bài văn còn phải xem xét lại chính đề bài mà các thầy cô đưa ra. Việc chọn lọc từ ngữ trong đề bài rất quan trọng. trẻ sẽ không thể tả về thứ mà trẻ chưa từng nhìn thấy bao giờ. Đôi khi phải lắng nghe, phải chạm vào mới có thể mô tả được sự vật sự việc một cách chi tiết nên việc nhìn thấy thôi chưa chắc đã đủ. Nên việc bắt trẻ tả một sự vật , sự việc không tồn tại trong đầu trẻ là điều bất khả thi. Ví dụ đề cho tả con mèo nhà em nhưng nhà em, nhưng học sinh chưa từng được nhìn thấy con mèo thì làm sao có thể tả. Cụm từ nhà em cũng sẽ làm khó trẻ nếu nhà trẻ không hề nuôi mèo. Hoặc thầy cô yêu cầu tả về người anh trai của em nhưng học sinh lại là con một trong gia đình thì trẻ biết dựa vào đâu để viết bài?

Vậy nên thầy cô cần hết sức lưu ý khi ra đề hoặc nếu ra đề bài tương tự thì phải giải thích cho học sinh hiểu rằng khi gặp phải những vấn đề có thể liên tưởng hoặc đưa ra suy nghĩ cá nhân thì các em sẽ lựa chọn đối tượng liên tưởng như thế nào.

Trẻ không thể hình dung về thứ mình chưa từng thấy

1.2. Trẻ đã biết phải miêu tả những gì?

Như thế nào là một bài văn miêu tả đầy đủ và đúng ý? Đó là là điều thầy cô phải để cho các em nắm được trước khi bước vào một bài văn miêu tả. Trí tưởng tượng của mỗi đứa trẻ là khác biệt nên sẽ có những lối tư duy, suy nghĩ khác nhau. Trẻ có thể tưởng tượng ra những điều khiến thầy cô bất ngờ về khả năng liên tưởng nhưng có những trẻ lại rất hạn chế trong việc phân tích và phát triển một vấn đề. Cần có một khuôn mẫu chung đầy đủ cho các em dựa vào đó để làm đủ ý trước khi sáng tạo. Có những trẻ sẽ hoang mang không biết viết từ đâu hay bài của mình đã đầy đủ ý? Nên thầy cô phải giúp trẻ nắm vững căn bản trước khi thực hành

2. Tưởng tượng khó quá làm sao viết đây?

2.1. Phân tích đề bài để tìm ra dàn ý

Điều này đòi hỏi ở các em kỹ năng ghi nhớ quan sát rất nhiều. Trẻ quan sát hời hợt sẽ viết những đoạn văn một mẩu không đủ ý và không có sự sáng tạo. Điều này còn biểu lộ rất rõ rệt tính cách và khả năng tư duy của trẻ. Trẻ quan sát tỉ mỉ sẽ thu về tài liệu phong phú cho ra đời những bài văn sống động, chi tiết. Thể hiện con người kỹ lưỡng, chu toàn và trách nhiệm của trẻ. Vậy nên dạy cho trẻ cách quát sát đánh ra một sự vật sự việc còn là nuôi dạy tâm hồn và tính cách cho trẻ.

Quan sát nhiều, quan sát kĩ là tốt nhưng chưa đủ để có được một bài văn miêu tả hay. Các em còn cần biết sắp xếp trình tự quan sát, cách vận dụng các giác quan và  tìm ra sự nổi bật. Việc này đòi hỏi các em phải vận dụng tất cả các giác quan và ứng dụng đầy đủ các kỹ năng phân tích mà thầy cô đã trang bị.

Trình tự quan sát sẽ giúp các em đánh giá tự vật từ xa đến gần, đi từ tổng quan đến các chi tiết cụ thể để các em nắm được cách xây dựng hình ảnh tổng thể cho đến việc làm bật lên chi tiết đặc trưng. Cho người đọc người nghe hình dung về sự vật sự việc một cách cụ thể , chân thực và sống động nhất.

Trẻ sử dụng mọi giác quan để cảm nhận mọi thứ xung quanh

Việc vận dụng các giác quan vào việc quan sát và phân tích vấn đề sẽ giúp bài văn của trẻ trở nên phong phú. Quan sát bằng mắt thường thôi chưa đủ trẻ còn cần sử dụng thính giác (để lắng nghe âm thanh, tiếng động), khứu giác (để cảm nhận mùi hương), xúc giác (để cảm nhận tính chất của sự vật). Bài văn sẽ vô cùng chi tiết khi các em vận dụng được tất cả các giác quan của mình một cách hiệu quả.

Để làm sự vật sự việc nổi bật lên trong suy nghĩ của người đọc người nghe các em còn cần phải hết sức tinh ý trong việc tìm ra điểm thu hút mang tính đặc trưng cho mỗi vấn đề mình muốn miêu tả. Bài văn của các em sẽ nổi bật thu hút người đọc hết nếu các em khai thác tốt điều này. Tránh cho các em sự nhàm chán trong lối viết và tư duy sâu sắc hơn khi nhìn nhận vấn đề.

2.2. Tổng hợp cơ bản cho bài văn đủ ý

Khái quát chung cho các em về dàn ý của văn miêu tả rất quan trọng để trẻ không bỏ sót các bước khi quan sát và miêu tả sự vật sự việc. Cần vạch ra cho các em từng bước cụ thể, dễ hiểu để tránh tình trạng lạc đề, thiếu ý.

Đối với mở bài, trẻ cần xác định đúng đối tượng và giới thiệu một cách cuốn hút nhất khơi gợi sự tò mò và hấp dẫn đối với người đọc và người nghe. Mở bài là ấn tượng ban đầu đối với bài viết, mở bài có hay thì mới cuốn hút được người đọc. Thân bài có hấp dẫn mà mở bài không hay cũng khiến cả bài viết không được đánh giá cao.

Tư duy của mỗi đứa trẻ là không giống nhau

Thân bài cần tập trung giải quyết 3 vấn đề là lựa chọn chi tiết tiêu biểu, miêu tả chi tiết và sắp xếp hợp lý. Ngoài việc khái quát chung được vấn đề thì còn cần làm bật lên các chi tiết đắt giá tạo điểm nhấn cho bài viết. Sau khi hoàn thiện việc miêu tả cần sắp xếp ý văn cho hợp lý để mạch văn được xuôi và lôi cuốn người đọc.

Cuối cùng là kết bài, đây là phần nêu lên cảm nghĩ cá nhân về sự vật sự việc cần miêu tả. Phần này không chỉ cho người đọc cái nhìn tổng quát về vấn đề mà còn là sự chia sẻ cảm xúc của cá nhân người viết. Phần này sẽ cho người đọc thấy được sự phong phú trong cảm xúc của người viết và làm giàu cho vốn cảm nhận của chính người đọc.

3. Dùng từ gì để miêu tả bây giờ?

Văn hay không phải là văn đủ ý, mạch lạc mà còn nằm ở cái đắt trong sử dụng từ ngữ của người viết. Muốn chắt lọc được lời hay ý đẹp thì trước tiên các em phải làm phong phú được vốn từ cho bản thân. Nhiều học sinh hiện nay rất khó khăn trong việc dùng từ ngữ để miêu tả, vấn đề nằm ở việc phần lớn các em sẽ không tự tìm tòi để mở rộng từ điển của bản thân. Các giáo viên nên chủ động trong việc cho các em làm những bài tập như tìm các từ gợi nhắc đến sự vật sự việc. Hình thức đưa ra bài tập cũng rất quan trọng, giáo viên có thể chọn cách cho các em chia nhóm và thi đua, treo thưởng cho các em để các em có động lực làm tốt bài tập được giao.

Trẻ đọc nhiều để mở rộng vốn từ

Từ việc nạp thêm vốn từ cho các em, giáo viên sẽ hướng dẫn các em viết câu đúng ngữ pháp, đây là yêu cầu cơ bản đối với mỗi học sinh. Câu văn có đúng ngữ pháp mới có tính truyền đạt tốt, chưa kể đến lối hành văn hay, sáng tạo để làm bài viết mới mẻ. Các em sẽ được rèn luyện từ những cái nhỏ như câu từ cho đến những cái lớn hơn là đoạn văn và tổng quan là hoàn thiện bài viết. Rèn được câu từ quan trọng nhưng sắp xếp đúng ý lại càng quan trọng. Nhiều em đã tìm được cho mình những chi tiết đắt giá nhưng lại không có được sự sắp xếp hơn lý khiến mạch văn không xuôi, không nếu bật được điểm nhấn của cả bài. Nên bên cạnh việc rèn luyện câu chứ còn cần rèn luyện tư duy logic để có được bố cục hợp lý nhất cho bài viết.

Muốn có được lời hay ý đẹp ngoài việc phải chăm chỉ viết và làm bài tập các em còn cần được xem nhiều hơn, đọc nhiều hơn để tích lũy vốn từ và làm phong phú giọng văn. Vốn từ không chỉ đến từ các tài liệu tham khảo mà còn đến từ việc giao tiếp hàng ngày với thầy cô, bạn bè và những người xung quanh. Các em nên để ra cho mình riêng một cuốn vở chỉ dùng để ghi chép các từ ngữ miêu tả bất kỳ sự vật sự việc nào xung quanh mình, từ màu sắc, hình dạng cho đến âm thanh. Miêu tả một vấn đề còn là thể hiện cái nhìn khách quan về vấn đề đó. Thể hiện khả năng cảm thụ cái đẹp và làm cho cuộc sống thêm sắc màu, phong phú. Một bài văn hay không chỉ giàu vốn từ, mà còn phải biết dùng đúng từ, đặt đúng chỗ để câu văn được hay và độc đáo.

Giáo viên trực tiếp phân tích nét đẹp cho trẻ

Ngoài các giờ học và làm bài tập hàng ngày giáo viên còn có thể trực tiếp mang đến tài liệu cho các em. Lựa chọn những bài văn hay để đọc cho các em tham khảo. Phân tích cho trẻ cái hay cái đẹp trong từng bài viết rồi hướng dẫn trẻ sáng tạo từ chi tiết hay đó chứ không được sao chép lại câu văn. Chia sẻ những bài viết xuất sắc của các bạn trong lớp, để các em có thể trao đổi với nhau về những đoạn văn hay, rút kinh nghiệm từ chính các bạn xung quanh.

 

4.  Bài văn này chưa được hay lắm

Mỗi đứa trẻ sẽ có một lối hành văn khác nhau, một tư duy, lập luận khác nhau. Đó là màu sắc riêng thể hiện nét nổi bật trong từng con người. Có những đứa trẻ mang tâm hồn phong phú, lối hành văn sẽ luôn không ngừng thay đổi, sáng tạo. Nhưng một số khác lại không được như vậy, không được nhạy bén với cái đẹp, hạn chế trong tư duy, tiếp thu và đặc biệt là không làm tốt được trong việc cảm nhận nét đẹp xung quanh mình. Giáo dục là thiết yếu nhưng ngoài việc dạy học giáo viên còn cần giúp đỡ các em trong việc mở rộng tâm hồn, thay đổi cái nhìn và chắt lọc cái đẹp. Giáo viên có tích cực học sinh mới tiến bộ và thay đổi được bản thân. Dạy các em biết cách cảm nhận biết đánh giá khi đứng trước cái đẹp. Trẻ có cảm nhận được cái đẹp mới có thể viết nên những câu văn sinh động, những bài văn xuất sắc.

các em học sinh chia sẻ kinh nghiệm viết bài với nhau

Đối với mỗi đứa trẻ việc được làm quen với văn miêu tả chính là nền tảng của việc học các thể loại văn về sau. Cảm nhận tốt về sự vật sự việc sẽ thấy hiểu được cái hay mà các nhà văn nhà thơ đưa vào tác phẩm của mình. Vậy nên văn miêu tả vừa là tiền đề vừa là bước đi quan trọng mà mỗi học sinh cần làm tốt. Nắm chắc những kiến thức đã được chia sẻ trong bài viết là đã phần nào giúp thầy cô và các em học sinh làm tốt một bài văn miêu tả.