Một số điều cần biết về tác phẩm ngục trung nhật ký

96 Lượt xem

“Ngục trung nhật ký” hay còn gọi là “Nhật ký trong tù” là một tác phẩm văn học để đời của tác giả Hồ Chí Minh. Tập nhật ký bằng thơ này được viết trong thời gian vô cùng khốc liệt, khi Bác bị bắt giam trong nhà tù Tưởng Giới Thạch. Tập thơ không chỉ thể hiện tinh thần lạc quan của Bác, hướng tới  ánh sáng Cách mạng mà còn là một bức tranh thu nhỏ về thực trạng xã hội Trung Hoa trong giai đoạn “bóng đêm”. Ở bài viết này, các bạn hãy cùng tôi tìm hiểu “ Một số điều cần biết về tác phẩm ngục trung nhật ký” để tìm hiểu thêm thông tin chi tiết nhé!

1. Hoàn cảnh ra đời của tác phẩm “ Ngục trung nhật ký”

Như tên gọi, “ Ngục trung nhật ký” được sáng tác trong ngục, nơi Bác Hồ bị chính quyền Tưởng Giới Thạch bắt giam. Trong thời gian này, Bác liên tục bị chuyển nhà lao và bị đối xử rất tàn độc.

“ Ngục trung nhật ký” ghi lại toàn bộ những điều xảy ra trong nhà tù Trung Hoa được viết bằng thơ đường Luật, là một trong những áng thơ văn mẫu mực, có giá trị cao cả về văn học, chính trị,lý luận. Ở trong hoàn cảnh mất tự do, Người vẫn luôn hướng về quê hương, dân tộc, vì lý tưởng  Cách mạng cao đẹp. Chính vì “ tinh thần thép” đó, những năm tháng ngục tù đó không thể làm suy sụp ý chí của Người.

Hoàn cảnh sáng tác Ngục trung nhật ký

2. Một số tác phẩm tiêu biểu của Ngục trung nhật ký

Ngục trung nhật ký gồm có 135 tác phẩm, hầu hết được viết bằng thơ Đường Luật, có chủ đề khá đa dạng. Nếu như  “ Lai Tân” viết về hiện thực xã hội Trung Hoa mục nát suy tàn, nếu như “ Cháu bé trong nhà Lao Tân Dương” đả kích sâu sắc về việc bắt lính vô của chính quyền Tưởng Giới Thạch thì “ Vọng nguyệt” lại thể hiện tinh thần lạc quan, yêu đời, luôn hướng tới những giá trị Chân- Thiện- Mỹ của tâm hồn thi nhân.

Dưới đây, tôi xin liệt kê một số tác phẩm tiêu biểu trong tập thơ tuyệt tác này.

2.1. Tác phẩm “ Vọng nguyệt

“ Vọng nguyệt” là một trong những tác phẩm khá nổi bật trong tác phẩm “ Ngục trung nhật ký”. Tác phẩm này rất xứng đáng với lời nhận định “ Không phải nói chuyện thép, lên giọng thép, mới có tinh thần thép”, thể hiện vẻ đẹp tâm hồn của tao nhân mặc khách dù trong cảnh tù đày.

“ Vọng nguyệt” là tác phẩm được trích dẫn trong sách giáo khoa lớp 8 tập hai, thường xuyên xuất hiện trong các đề thi của khối lớp này.  Bài thơ có cấu trúc của thể thơ thất ngôn tứ tuyệt gồm có bốn câu : Khai, thừa, chuyển, hợp, tuân thủ theo nguyên tắc chặt chẽ của thơ Đường.  Xuyên suốt bài thơ là hình ảnh trăng và thi nhân là hai hình ảnh luôn đi kèm với nhau như người bạn tri âm, tri kỷ.

“ Ngục trung vô tửu diệc vô hoa

Đối thử nương tiêu nại nhược hà

Nhân hướng song tiền khán minh nguyệt

Nguyệt tòng song khích khán thi gia”

Xưa nay, thi nhân làm bầu bạn với gió trăng thường là khi đang sống một cuộc đời tự do, ung dung tự tại. Ở đây, ngay từ câu đầu, nhà thơ đã hé lộ hoàn cảnh ngắm vô cùng đặc biệt- ngắm trăng trong cảnh tù đày. Khi ở trong lao khổ, thông thường người ta thường chỉ nghĩ tới cái đói, cái khổ, cái chân đau do di chuyển giải hết lao này đến khám khác, đến cái chết rình rập bủa vây. Nhưng với một tâm hồn yêu thiên nhiên, khi đối diện với ánh trăng sáng, là người bạn tâm giao của tâm hồn, người vẫn có thể viết nên một áng thơ tuyệt tác.

Bài thơ không hề “ lên gân”, không  nói về hiện thực ngục tù tàn khốc, có thể thực sự được coi là cuộc vượt ngục tinh thần của Bác. Tinh thần lạc quan này chính là vũ khí, để Người có thể vượt qua được những tháng ngày cực khổ trong lao tù, và tin tưởng hơn vào ngày mai tươi sáng của Cách mạng. Ánh trăng xuất hiện trong thơ Bác khá nhiều, thực sự là người bạn tâm giao tri kỷ của một tâm hồn yêu cái đẹp, yêu thiên nhiên của bậc tao nhân.

Một số tác phẩm tiêu biểu của Ngục trung nhật ký

2.2. Tác phẩm “ Mộ”

“ Mộ”- Chiều tối là một trong những điểm sáng của “ Ngục trung nhật ký”. Tác phẩm được trích giảng trong chương trình lớp 11,  nằm trong giới hạn kiến thức thi đại học. “ Mộ” được viết khi khi đang trên đường bị giải lao từ Tĩnh Tây tới Thiên Bảo. Bài thơ là một bức tranh khắc họa cảnh chiều tối của vùng quê sơn cước của Trung Hoa đồng thời gửi gắm khát vọng tự do, mong ngày sớm được trở về để tiếp tục thực hiện sứ mệnh Cách Mạng.

“Chim mỏi về rừng tìm chốn ngủ

Chòm mây trôi nhẹ giữa tầng không

Cô em xóm núi xay ngô tối

Xay hết lò than đã rực hồng"

Mở đầu bài thơ,Người vẽ nên một bức tranh buổi chiều rất thanh bình của một làng quê yên ả. Chiều về, cánh chim sau một ngày bay lượn cũng trở về tổ. Sẽ cô đơn lắm nếu như con người ta không có một chốn để đi về. Lúc này, Bác ngắm nhìn thiên nhiên trong tư thế,cổ đeo gông, chân vướng xiềng, cô độc nơi đất khách quê người. Khi thân xác bị đọa đầy, người vẫn dõi theo những cảnh vật thiên nhiên bình dị: cánh chim về tổ, áng mây trôi lúc chiều về.

Hồ Chí Minh đã rất thành công trong việc lấy động để tả tĩnh. Cả áng mây và cánh chim rõ ràng đều đang chuyển động, nhưng người đọc có thể hình dung ra ngay được một cảnh sơn cước quạnh quẽ, hoang vắng, bao la. Qua đó, Bác cũng gửi gắm niềm khát khao mong ước, sớm thoát khỏi cảnh lao tù để được tự do như áng mây đang “ lơ lửng giữa tầng không “ kia. Phải là một người yêu thiên nhiên lắm,và thực sự có tinh thần ý chí quật cường mới có thể quên đi tình cảnh thực tại của mình để có thể làm thơ từ những cảnh vật vô cùng bình dị.

Giữa nền thiên nhiên đó, hình ảnh con người xuất hiện như một điểm nhấn làm sáng bừng toàn bộ bức tranh. Với phép điệp liên hoàn, từ “ bao túc” được ở cuối câu trước được lặp lại ở đầu câu sau như vòng xoay đều của cối xay ngô. Chữ “ hồng” ở cuối bài làm bừng sáng lên toàn  bộ khung cảnh, được coi là “ nhãn tự” của cả bài thơ. “ Hồng” không chỉ là ánh sáng ấm áp của bếp củi, nó còn là ánh sáng trong lòng người, luôn tin tưởng vào ngày mai, luôn để tâm hồn mình tự do dù đang mang gông cùm, xiềng xích.

Chất liệu của thơ chính là cuộc sống. Khi có một tâm hồn đẹp, một cái nhìn lạc quan, biết trân trọng những hạnh phúc nhỏ đời thường đơn giản, thì cảnh chiều tối ở một sơn thôn cũng có thể khiến cho những vần thơ trào ra đầu ngọn bút. Người đọc như yêu thêm thiên lương cao đẹp của Bác, yêu thêm những vần thơ của một trái tim lớn luôn dành tình yêu thương cho vạn vật, và dùng chính lòng yêu thương đó, để quên đi cảnh lao tù đày ải.

Hy vọng với bài viết “ Một số điều cần biết về tác phẩm Ngục trung nhật ký” chúng tôi có thể đem tới cho bạn đọc những thông tin hữu ích nhất.